โรคเรื้อรัง (NCDs) คืออะไร? สาเหตุ อาการ และวิธีป้องกันภัยเงียบที่คุกคามคนไทย 

โรคเรื้อรัง หรือ NCDs (Non-Communicable Diseases) คือกลุ่มโรคที่ไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อ แต่เกิดจากพฤติกรรมเสี่ยงและวิถีชีวิต เช่น การกินอาหารไม่สมดุล ขาดการออกกำลังกาย ความเครียด และการสูบบุหรี่ หรือการดื่มแอลกอฮอล์ โรคเหล่านี้ถือเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับต้น ๆ ของคนไทย และยังเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องทุกปี

หลายคนเรียก NCDs ว่า “โรคเงียบ” เพราะมักไม่มีอาการชัดเจนในระยะแรก และเป็นเหมือนระเบิดเวลา ผู้ป่วยจำนวนมากรู้ตัวเมื่อโรคลุกลามจนเกิดภาวะแทรกซ้อน โรคที่รุนแรงและมีอาการฉับพลันเช่น หัวใจขาดเลือด,อัมพฤกษ์อัมพาต จึงเป็นเหตุผลที่การตรวจสุขภาพเป็นประจำมีความสำคัญอย่างยิ่ง

โรคเรื้อรัง (NCDs) ที่พบบ่อยในคนไทย

กลุ่มโรค NCDs ที่พบมากและสร้างผลกระทบสูง ได้แก่

1. โรคเบาหวาน

เกิดจากระดับน้ำตาลในเลือดสูงเรื้อรัง ทำให้เสี่ยงต่อโรคไต ไตวาย ตาบอด หรือแผลเรื้อรังที่เท้า นอกจากนี้ยังทำให้เกิดภูมิคุ้มกันบกพร่อง และการติดเชื้อที่รุนแรงมากขึ้น

2. ความดันโลหิตสูง

โรคนี้มักไม่มีอาการ แต่เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง และไตวายเรื้อรัง

3. โรคหัวใจและหลอดเลือด

คร่าชีวิตคนไทยจำนวนมาก เกิดจากไขมันสะสมในหลอดเลือด ความดันสูง หรือเบาหวานควบคุมไม่ดี

4. โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke)

รวมถึงภาวะหลอดเลือดตีบหรือแตก ทำให้เป็นอัมพาต พูดไม่ชัด และอันตรายถึงชีวิต

5. โรคมะเร็งที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมเสี่ยง

เช่น มะเร็งปอด (จากบุหรี่), มะเร็งลำไส้ (จากอาหารที่ไหม้เกรียม จำพวกเนื้อสัตว์)

6. โรคอ้วน

เพิ่มโอกาสในการเป็นมะเร็งได้หลายชนิด

7. โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (COPD)

พบมากในผู้สูบบุหรี่ เป็นระยะเวลานาน ทำให้ไอเรื้อรัง หายใจลำบาก และอ่อนแรงง่าย

สาเหตุของโรคเรื้อรัง (NCDs)

พฤติกรรมเสี่ยงที่ทำให้เกิดโรคเรื้อรัง ได้แก่:

• กินหวาน มัน เค็ม
• ดื่มชา–กาแฟ น้ำหวานมาก
• ไม่ออกกำลังกาย
• น้ำหนักเกินหรืออ้วนลงพุง
• นอนน้อย พักผ่อนไม่เพียงพอ
• สูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์
• เครียดสะสม
• ประวัติครอบครัวของโรคบางชนิด

อาการของโรคเรื้อรัง (NCDs) ที่ควรสังเกต

แม้หลายโรคจะไม่แสดงอาการในช่วงแรก แต่สัญญาณเตือนที่ควรระวัง ได้แก่:

• เหนื่อยง่ายผิดปกติ
• เวียนศีรษะ ปวดหัวเรื้อรัง
• ใจสั่น แน่นหน้าอก
• กระหายน้ำบ่อย ปัสสาวะบ่อย
• น้ำหนักขึ้นเร็ว อ้วนลงพุง
• บวมที่ขา เท้า
• น้ำหนักลดเร็ว
• แผลหายช้ากว่าปกติ

หากมีอาการเหล่านี้บ่อย ควรตรวจสุขภาพเพื่อหาความเสี่ยงของโรค NCDs

วิธีป้องกันโรคเรื้อรัง (NCDs) ทำได้ง่าย ๆ ในชีวิตประจำวัน

การปรับพฤติกรรมช่วยลดความเสี่ยงได้จริง โดยเฉพาะ

1. เลือกทานอาหารสุขภาพ (Nutritions)

ลดหวาน มัน เค็ม เพิ่มผัก 400 กรัม/วัน
หลีกเลี่ยงอาหารทอดและไขมันทรานส์ อาหารที่มีน้ำตาลสูง และอาหารที่มีเกลือมากไป

2. ออกกำลังกายให้ได้ 150 นาทีต่อสัปดาห์ (Physical Activities)

อย่างน้อยวันละ 30 นาที เช่น เดินเร็ว วิ่ง ว่ายน้ำ

3. นอนให้พอ (Sleep Health)

ช่วยลดความเสี่ยงความดันสูง และไขมันในเลือดสูง

4. การจัดการความเครียด (Stress Management)

เทคนิคการลดความเครียดเช่น การฝึกการหายใจที่ดี การทำสมาธิและสติโยคะ มีความสัมพันธ์ที่ดีในสังคม เพิ่มความสุขและส่งเสริมสุขภาพจิตที่ดี

5. หลีกเลี่ยงสารเสพติด และสารพิษต่อร่างกาย (Avoid Risky Substances)

งดบุหรี่และแอลกอฮอล์ ลดโอกาสเกิดมะเร็งปอด  โรคหัวใจ และโรคตับ

6. ตรวจสุขภาพเป็นประจำ (Annual/Routine Check-up)

เป็นวิธีค้นหาโรคเรื้อรังก่อนมีอาการ ทำให้รักษาได้ทันเวลา และป้องกันการเกิดภาระฉุกเฉิน

โรคเรื้อรัง (NCDs) เป็นปัญหาสุขภาพสำคัญที่สามารถป้องกันได้ โดยปรับพฤติกรรมเพื่อสร้างสมดุลแห่งสุขภาพ คุณจะลดความเสี่ยงของโรคหัวใจ เบาหวาน ความดัน และโรคอันตรายอื่น ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ การตรวจสุขภาพประจำปีคือกุญแจสำคัญในการค้นหาภัยเงียบก่อนจะลุกลาม