RSV ในผู้ใหญ่ อาการเป็นอย่างไร? ใครควรฉีดวัคซีน RSV?

หลายคนเข้าใจว่าโรค RSV เป็นโรคที่พบได้เฉพาะในเด็กเล็ก แต่ในความเป็นจริงแล้ว RSV ในผู้ใหญ่ สามารถพบได้เช่นกัน โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ ผู้ที่มีโรคประจำตัว และผู้ที่มีภูมิคุ้มกันต่ำ ซึ่งอาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เช่น หลอดลมอักเสบ ปอดอักเสบ หรือภาวะหายใจล้มเหลวได้

3 เชื้อร้ายยอดฮิตที่ก่อให้เกิดโรคปอดอักเสบรุนแรงในผู้สูงอายุ ได้แก่ เชื้อ นิวโมคอคคัส RSV และไข้หวัดใหญ่

RSV คืออะไร?

RSV (Respiratory Syncytial Virus) เป็นไวรัสที่ก่อให้เกิดการติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจ สามารถแพร่กระจายได้ง่ายผ่านการไอ จาม การสัมผัสสารคัดหลั่ง หรือการสัมผัสพื้นผิวที่ปนเปื้อนเชื้อ โรคนี้ระบาดทุกหน้าฝนในประเทศไทย และเกิดร่วมกับไข้หวัดใหญ่ได้

RSV ในผู้ใหญ่ ต่างจากไข้หวัดทั่วไปอย่างไร?

อาการเริ่มต้นของ RSV จะคล้ายไข้หวัดใหญ่ 

อย่างไรก็ตาม RSV มีโอกาสก่อให้เกิดการอักเสบของหลอดลมและปอดได้มากกว่า โดยเฉพาะในกลุ่มเสี่ยงที่จะมีอาการรุนแรงจาก RSV

ในบางรายอาจมีอาการรุนแรงมากขึ้น เช่น

• หายใจเหนื่อย
• หายใจมีเสียงวี้ด
• แน่นหน้าอก
• หายใจเร็วผิดปกติ
• ออกซิเจนในเลือดต่ำ

หากมีอาการเหล่านี้ ควรรีบพบแพทย์ทันที เนื่องจากอาจเป็นสัญญาณของภาวะปอดอักเสบ

ความรุนแรงเมื่อติดเชื้อ RSV 

• พบปอดอักเสบ 78%2
• ต้องใส่เครื่องช่วยหายใจ 25% หรือ (¼)2
• อัตราเสียชีวิต 26.7%3

ใครบ้างที่เสี่ยงมีอาการรุนแรงจาก RSV?

กลุ่มที่ควรเฝ้าระวังเป็นพิเศษ ได้แก่4

• ผู้สูงอายุ อายุ 75 ปีขึ้นไป
• ผู้ป่วยโรคปอดเรื้อรัง เช่น หอบหืด ถุงลมโป่งพอง
• ผู้ป่วยโรคหัวใจ
• ผู้ป่วยโรคเบาหวาน
• ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง
• ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง
• ผู้ป่วยตับแข็ง (โรคตับเรื้อรัง)
• ภาวะธาลัสซีเมีย (โรคเลือดเรื้อรัง)
• โรคอ้วนมาก (ค่าดัชนีมวลกาย (BMI) ≥ 40 kg/m²)
• ผู้ที่มีปัญหาการกลืนหรือภาวะทางระบบประสาท ที่ไม่สามารถขับเสมหะได้ดี 
• ผู้ที่พักอยู่ใน Home Care (ศูนย์ดูแลผู้สูงอายุและผู้ป่วย)
• ผู้ป่วยโรคมะเร็ง
• หญิงตั้งครรภ์

ในกลุ่มเหล่านี้ การติดเชื้อ RSV อาจนำไปสู่การนอนโรงพยาบาลหรือภาวะแทรกซ้อนรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตได้

RSV ทำให้เกิดปอดอักเสบได้อย่างไร?

เมื่อเชื้อ RSV ลุกลามลงสู่ทางเดินหายใจส่วนล่าง จะทำให้เกิดการติดเชื้อแบคทีเรียหรือเกิดการอักเสบของหลอดลมฝอยและเนื้อปอด ส่งผลให้การแลกเปลี่ยนออกซิเจนลดลง ผู้ป่วยจึงมีอาการเหนื่อย หอบ หายใจลำบาก และต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล

วิธีรักษา RSV ในผู้ใหญ่

ปัจจุบันการรักษา RSV ที่ชนิดไม่รุนแรงจะเป็นการรักษาตามอาการ ได้แก่

• พักผ่อนให้เพียงพอ
• ดื่มน้ำมาก ๆ
• รับประทานยาลดไข้ตามคำแนะนำแพทย์
• รับประทานยาบรรเทาอาการไอ
• ดูแลระดับออกซิเจนในผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรง

หากมีภาวะปอดอักเสบหรือหายใจลำบาก จำเป็นต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล

การป้องกัน RSV ในผู้ใหญ่

ปัจจุบันยังไม่มียารักษาโดยเฉพาะ การป้องกัน เช่น การหมั่นล้างมือ เว้นระยะห่างจากผู้ติดเชื้อ และการฉีดวัคซีนจึงสำคัญ

1.ฉีดวัคซีน

ในประเทศไทยวัคซีน RSV ในผู้ใหญ่ มีทั้งหมด 2 ชนิด 

1. วัคซีนชนิดที่มีสารกระตุ้นภูมิต้านทาน
2. วัคซีนชนิดที่ไม่มีสารกระตุ้นภูมิต้านทาน (สามารถใช้ในหญิงตั้งครรภ์ 32-36 สัปดาห์ได้)

วัคซีน RSV สำหรับผู้ใหญ่ ช่วยลดการติดเชื้อ RSV รวมถึงความเสี่ยงในการติดเชื้อรุนแรง ลดโอกาสเกิดปอดอักเสบ และลดการนอนโรงพยาบาล

คำแนะนำการใช้วัคซีน RSV ในปี 2569 ตามสมาคมโรคติดเชื้อแห่งประเทศไทย

• ผู้ที่อายุ > 75 ปี ทุกคนควรฉีดวัคซีน RSV
• ผู้สูงอายุ 50 ปีขึ้นไป ที่มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ RSV ที่รุนแรง
• ผู้ที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรครุนแรงจาก RSV ที่อายุ 18 – 49 ปี ให้พิจารณาวัคซีน โดยตัดสินใจร่วมกันระหว่างแพทย์และผู้รับวัคซีน

หากอยู่ในกลุ่มเสี่ยงที่อาจเกิดอาการรุนแรงจาก RSV ควรรีบปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความเหมาะสมในการรับวัคซีน

2. ล้างมือเป็นประจำ

การล้างมือด้วยสบู่หรือแอลกอฮอล์เจลช่วยลดโอกาสรับเชื้อเข้าสู่ร่างกาย

3. หลีกเลี่ยงการใกล้ชิดผู้ป่วย6

หลีกเลี่ยงการใช้สิ่งของร่วมกับผู้ที่มีอาการไอ จาม หรือมีไข้

4. ดูแลสุขภาพให้แข็งแรง

พักผ่อนให้เพียงพอ รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ และออกกำลังกายสม่ำเสมอ

5. สวมหน้ากากในพื้นที่แออัด

โดยเฉพาะในช่วงที่มีการระบาดของโรคทางเดินหายใจ

สรุป

RSV ในผู้ใหญ่ มักจะรุนแรงกว่าไข้หวัดใหญ่ โดยเฉพาะในกลุ่มเสี่ยงที่อาจเกิดอาการรุนแรงจาก RSV

เพราะฉะนั้น การป้องกันด้วย วัคซีน RSV ร่วมกับการดูแลสุขอนามัยส่วนบุคคล จะช่วยลดความเสี่ยงของการเจ็บป่วยรุนแรงและช่วยปกป้องสุขภาพของคุณในระยะยาว