ภาวะหัวใจโต คืออะไร? เกิดจากอะไรได้บ้าง

ภาวะหัวใจโตคืออะไร

ภาวะหัวใจโต (Cardiomegaly) คือ ภาวะที่ห้องหัวใจมีขนาดใหญ่กว่าปกติ ส่งผลให้การบีบเลือดไปเลี้ยงส่วนต่างๆของร่างกายผิดปกติ หากไม่ได้รับการตรวจรักษา อาจนำไปสู่ภาวะหัวใจล้มเหลวหรืออาการรุนแรงอื่นๆ ได้

อาการของภาวะหัวใจโต

ผู้ป่วยบางรายอาจไม่แสดงอาการ พบได้จากการตรวจสุขภาพ แต่เมื่อหัวใจทำงานผิดปกติ มักพบอาการเหล่านี้

• เหนื่อยง่าย หายใจไม่อิ่ม อ่อนเพลีย
  
• หอบเหนื่อย โดยเฉพาะเมื่อนอนราบ นอนหลับแล้วลุกขึ้นมาหอบเหนื่อยกลางดึก
  
• ขาบวม เท้าบวม หรือท้องบวม
• ใจสั่น หัวใจเต้นไม่เป็นจังหวะ
  
• วิงเวียน หน้ามืด เป็นลม

สาเหตุที่ทำให้เกิดภาวะหัวใจโต

ภาวะหัวใจโตสามารถเกิดได้จากหลายปัจจัย ได้แก่

1. ความดันโลหิตสูง (Hypertension)

หัวใจต้องสูบฉีดเลือดแรงขึ้น ทำให้กล้ามเนื้อหัวใจหนาขึ้นและห้องหัวใจขยายใหญ่ในที่สุด พบบ่อยในคนที่เป็นความดันสูงเรื้อรังและไม่สามารถควบคุมความดันโลหิตได้ดี

2. โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ

หลอดเลือดหัวใจตีบแคบ เลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจไม่เพียงพอ เกิดการขาดเลือด ผนังกล้ามเนื้อหัวใจบางลงหรือเกิดเป็นแผล หัวใจจึงทำงานหนักและเกิดการขยายตัวของห้องหัวใจ

3. โรคลิ้นหัวใจผิดปกติ

ลิ้นหัวใจรั่ว หรือตีบ ผนังกั้นห้องหัวใจรั่ว ทำให้ห้องหัวใจในส่วนที่ติดกับลิ้นหัวใจที่ผิดปกตินั้นทำงานหนักขึ้น ทั้งการบีบเลือดผ่านลิ้นหัวใจที่ตีบ หรือรับเลือดปริมาณมากขึ้นจากลิ้นหัวใจหรือผนังกั้นห้องหัวใจรั่ว

4. ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ

โดยเฉพาะหัวใจห้องบนสั่นพริ้ว (Atrial Fibrillation) หัวใจเต้นผิดจังหวะหลายชนิดทำให้หัวใจทำงานหนัก ห้องหัวใจโตขึ้นได้

5. โรคกล้ามเนื้อหัวใจ (Cardiomyopathy)

ความผิดปกติของกล้ามเนื้อหัวใจ เช่น จากพันธุกรรม การติดเชื้อ หรือพิษแอลกอฮอล์

6. ปัจจัยอื่นๆ

• โรคไทรอยด์
  
• โรคปอดเรื้อรัง
  
• ภาวะโลหิตจางรุนแรง
  
• การตั้งครรภ์ (ในบางรายหัวใจอาจโตชั่วคราว)
• นักกีฬาที่อออกกำลังกายอย่างหนัก

การวินิจฉัยภาวะหัวใจโต

แพทย์จะตรวจด้วยวิธีต่างๆ เช่น

• การตรวจร่างกายทางระบบหัวใจ,เอกซเรย์ทรวงอก (Chest X-ray),คลื่นไฟฟ้าหัวใจ (EKG) สามารถใช้ในการตรวจคัดกรอง
  
• อัลตราซาวด์หัวใจ (Echocardiogram) ช่วยยืนยันการวินิจฉัย และสาเหตุที่ทำให้หัวใจโต
  
• การตรวจ MRI หรือ CT Scan ใช้ในการหาสาเหตุของหัวใจโต

แนวทางการรักษาภาวะหัวใจโต

ขึ้นอยู่กับสาเหตุและความรุนแรงของโรค เช่น

• การใช้ยา ควบคุมความดันโลหิตและการเต้นของหัวใจ, ยาสำหรับโรคหัวใจล้มเหลว
  
• การรักษาทำหัตถการทางหัวใจ เช่น ซ่อมลิ้นหัวใจ ปิดผนังกั้นห้องหัวใจ ทำบอลลูนใส่ขดลวดขยายหลอดเลือดหัวใจ
• การใส่อุปกรณ์ช่วยหัวใจ เช่น เครื่องกระตุ้นหัวใจ (Pacemaker)ในหัวใจเต้นผิดจังหวะ, เครื่องกระตุกหัวใจแบบประสาน (CRT) ในผู้ป่วยหัวใจล้มเหลว
  
• การผ่าตัดในกรณีโรครุนแรงไม่สามารถทำหัตถการทางหัวใจได้ เช่นเปลี่ยนหรือซ่อมลิ้นหัวใจ ผ่าตัดบายพาสหลอดเลือดหัวใจ 

วิธีป้องกันภาวะหัวใจโต

• ควบคุมความดันโลหิตและระดับน้ำตาลและไขมันในเลือ,งดอาหารเค็ม
  
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ 150-300 นาที/สัปดาห์
• งดสูบบุหรี่และแอลกอฮอล์
  
• ตรวจสุขภาพปีละครั้ง โดยเฉพาะ ถ้ามีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคหัวใจ หรือโรคทางพันธุกรรม
• รักษาสาเหตุต่างๆตั้งแต่เริ่ม ก่อนมีภาวะหัวใจโต

ภาวะหัวใจโต เป็นสัญญาณที่ไม่ควรมองข้าม เพราะอาจบ่งบอกถึงโรคหัวใจที่ซ่อนอยู่ หากมีอาการเหนื่อยง่าย ใจสั่น หรือบวมผิดปกติ ควรรีบเข้ารับการตรวจวินิจฉัยกับแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ เพื่อป้องกันการเกิดภาวะแทรกซ้อนในอนาคต