การตรวจหัวใจด้วย MRI: เปิดโลกการตรวจหัวใจด้วยเทคโนโลยี สนามแม่เหล็ก 3 Tesla 

MRI หัวใจคืออะไร?

การตรวจหัวใจด้วย MRI (Cardiac Magnetic Resonance Imaging) คือการใช้สนามแม่เหล็กและคลื่นวิทยุ เพื่อสร้างภาพหัวใจโดยไม่ต้องใช้รังสีเอ็กซ์ ทําให้การตรวจนี้ปลอดภัย เหมาะกับการติดตามระยะยาว ภาพที่ได้ ช่วยให้แพทย์เห็นโครงสร้างและการทํางานของหัวใจอย่างละเอียด ทั้งห้องหัวใจ กล้ามเนื้อ และการไหลเวียนเลือด

ข้อบ่งชี้ตามแนวทาง SCMR / ESC / ACC

องค์กรระดับสากล เช่น Society for Cardiovascular Magnetic Resonance (SCMR), European Society of Cardiology (ESC) และ American College of Cardiology (ACC) ได้กําหนดแนวทางว่าเมื่อใดควรตรวจ MRI หัวใจ โดยสรุปสําหรับประชาชนทั่วไปได้ดังนี้ :

• หัวใจล้มเหลวหรือหัวใจโต – MRI ช่วยหาสาเหตุของหัวใจล้มเหลวและแยกภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดกับโรคกล้ามเนื้อหัวใจอื่นๆ เช่น กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ (myocarditis) หรือ ภาวะที่มีการแทรกตัวในกล้ามเนื้อหัวใจ (infiltration) โดยใช้เทคนิคการวิเคราะห์พังผืด (late gadolinium enhancement)
• อาการเจ็บหน้าอกและสงสัยเส้นเลือดหัวใจตีบ – ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดหัวใจเรื้อรัง การตรวจ stress perfusion MRI ช่วยดูว่าการตีบของเส้นเลือดทําให้กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดหรือไม่ และช่วยตัดสินใจว่าจะรักษาด้วยการขยายหลอดเลือดหรือไม่
• โรคกล้ามเนื้อหัวใจ – MRI เป็นมาตรฐานในการประเมินโรคกล้ามเนื้อหัวใจชนิดต่าง ๆ เช่น โรคกล้ามเนื้อหัวใจหนาตัวจากพันธุกรรม (hypertrophic cardiomyopathy), โรคกล้ามเนื้อหัวใจอ่อนแรง (dilated cardiomyopathy) และโรคที่มีโปรตีนหรือสารอย่างอื่นมาแทรกอยู่ในกล้ามเนื้อหัวใจ เช่น amyloidosis หรือ sarcoidosis.
• โรคอื่น ๆ – MRI มีประโยชน์ในการตรวจหาลิ่มเลือดหรือเนื้องอกในหัวใจ, โรคเยื่อหุ้มหัวใจ, โรคลิ้นหัวใจ และโรคหลอดเลือดใหญ่ รวมถึงใช้ในวางแผนการผ่าตัด.

ข้อดีของ MRI 3 Tesla

MRI 3 Tesla มีสนามแม่เหล็กแรงกว่า 1.5 Tesla ทําให้สัญญาณต่อเสียงรบกวน (Signal-to-Noise Ratio; SNR) สูงขึ้นประมาณ 30–60% ในการใช้งานจริง SNR ที่เพิ่มขึ้นนี้ช่วยให้:

• ได้ภาพที่คมชัดและมีรายละเอียดสูงกว่า (resolution เพิ่มประมาณ 30–50%) จึงเห็นพังผืดหรือความผิดปกติเล็ก ๆ ของกล้ามเนื้อหัวใจได้ชัดกว่า
• สามารถลดเวลาการตรวจด้วยเทคนิคการสแกนแบบขนาน ทําให้ผู้ป่วยอยู่ในเครื่องนานน้อยลง
• ช่วยแยกสัญญาณเนื้อเยื่อได้ดีขึ้น เช่น T1/T2 mapping และ spectroscopy ทําให้การประเมินโรคซับซ้อนแม่นยําขึ้น

ข้อจํากัดของ MRI 3 Tesla

แม้ MRI 3 Tesla จะให้ภาพคมชัด แต่ก็มีข้อจํากัดบางประการ :

• สนามแม่เหล็กและคลื่นวิทยุที่แรงขึ้นอาจเกิดความไม่สมํ่าเสมอของสนาม (B0/B1 inhomogeneity) และ artefact ทําให้ภาพบิดเบือนในบางพื้นที่
• การดูดซับพลังงานคลื่นวิทยุ (SAR) สูงขึ้น อาจต้องปรับเทคนิคหรือใช้เวลานานขึ้นเพื่อความปลอดภัย
• ความไวต่อการรบกวนจากโลหะสูงขึ้น เช่น สายหรืออุปกรณ์ฝังในร่างกาย ทําให้บางกรณีไม่สามารถตรวจด้วย 3 Tesla ได้

วิธีเตรียมตัวก่อนตรวจ MRI หัวใจ

เพื่อให้การตรวจราบรื่นและปลอดภัย ผู้ป่วยควรเตรียมตัวดังนี้:

1. แจ้งแพทย์เกี่ยวกับโรคประจําตัวและอุปกรณ์โลหะในร่างกาย เช่น เครื่องกระตุ้นหัวใจ สายไฟฟ้า หรืออุปกรณ์อื่น ๆ เพราะบางชนิดอาจไม่ปลอดภัยกับ MRI
2. งดคาเฟอีน 24 ชั่วโมง และงดอาหาร 4 ชั่วโมงก่อนการตรวจ stress perfusion MRI เพื่อให้ผลการตรวจแม่นยํา
3. ถอดเครื่องประดับและเสื้อผ้ามีโลหะ รวมถึงบัตรเครดิตและเหรียญ เพื่อป้องกันการรบกวนเครื่องและความปลอดภัยของคนไข้
4. สําหรับผู้ที่กลัวที่แคบ สามารถขอยาระงับความกังวลล่วงหน้าและควรมีญาติมารับกลับบ้านหลังการตรวจ
5. ผู้ป่วยโรคไตหรือเคยแพ้สารทึบแม่เหล็ก (gadolinium) ต้องแจ้งแพทย์เพื่อประเมินการทํางานของไต และลดความเสี่ยง

สรุป

การตรวจหัวใจด้วย MRI เป็นเครื่องมือที่ครอบคลุม ทั้งด้านโครงสร้าง การทํางาน และเนื้อเยื่อของหัวใจ โดยมีบทบาทสําคัญตามแนวทางคําแนะนําต่างๆของนานาประเทศ ในหลากหลายโรค ตั้งแต่หัวใจล้มเหลว โรคหลอดเลือดหัวใจ ไปจนถึงโรคกล้ามเนื้อหัวใจชนิดต่างๆ เทคโนโลยี 3 Tesla ช่วยให้ภาพคมชัด เห็นรายละเอียดเล็กๆ และลดเวลาการตรวจ แม้จะมีข้อจํากัดบางประการ แต่ด้วยทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญและเทคนิคการถ่ายภาพที่เหมาะสมก็สามารถลดผลข้างเคียงได้ โรงพยาบาลเกษมราษฎร์ อินเตอร์เนชันแนล รัตนาธิเบศร์ มีเครื่อง MRI 3 Tesla พร้อมทีมแพทย์โรคหัวใจด้านรังสีวินิจฉัยขั้นสูงที่จะช่วยให้การตรวจแม่นยําและวางแผนการรักษาได้ตรงจุด